تنظیمات


مطالعات امکان سنجی

طرح یا پروژه، ایده یا پیشنهادى است که به صورت مجموعه اى از کارها و عملیات مطرح مى شود.درباره پروژه تعریفى به شرح ذیل مى توان عنوان نمود: پروژه، متشکل از فعالیتهاى منطقى و مرتبط به یکدیگر است که زیر نظر یک مدیریت و ارگان اجرائى مشخص، براى تأمین هدف یا هدفهایى مشخص، در چارچوب برنامه زمانى و بودجه از پیش تعیین شده اى اجرا مى گردد.

 به طور کلى، هدفهاى اصلى پروژه ها، کیفیتها یا کمیتهایى هستند که اگر هم به طور مستقیم قابل سنجش و اندازه گیرى نباشند، مقدار یا کیفیت و چگونگى آنها، هم قبل و هم بعد از اجراى طرح یا پروژه، از طریق سنجش و اندازه گیرى متغیرها، پدیده ها و شاخص ها، به طور غیر مستقیم قابل اندازه گیرى است.

بسیاري از حوادث و رویدادهاي آینده قابل پیش بینی و انقیاد هستند. دخالت انسان در این روند موجبات تغییر و تحولات مطلوب را ایجاد خواهد کرد. اما در اغلب موارد اشتغال به زمان حال و تلاش در جهت رفع مشکلات موجود، مانع از آن میشود که مدیران و تصمیم گیرندگان به آینده بیاندیشند.

 باید توجه داشت که حضور عاملانه در روند تحولات آینده، کاهش تهدیدات و افزایش فرصت ها و گزینه ها، نیازمند رویکردي آینده پژوهانه است که امکان کنش گري در رخدادهاي آینده را فراهم میسازد.

طرح توجیهی عبارتست از گزارشی که توجیه پذیري یک طرح را از جنبه هاي مختلف تحقیقات بازار، فنی، مالی و اقتصادي مورد بررسی و مطالعه قرار می دهد. مقصود از طرح هر پروژه صنعتی و یا خدماتی می باشد که پس از اجرا در نهایت منجر به ارائه یک محصول و یا خدمت به مصرف کنندگان میانی و یا نهایی می گردد.

 یک طرح ممکن است شامل احداث یک کارخانه تولیدي و یا افزایش یک خط تولید به خطوط تولید یک کارخانه موجود و یا تأسیس یک شرکت خدماتی رفاهی باشد. براین اساس می توان جهت تحلیل و بررسی هر تصمیم سرمایه گذاري یک گزارش توجیهی آماده نمود.

نگارش طرح توجیهی یک طرح کسب و کار خوب باید مانند یک داستان، گویا و واضح باشد و باید اهداف کسب و کار را به صورت موجز و کامل بیان کرده و راه رسیدن به آنها را نیز مشخص نماید. به گونه اي که سرمایه گذاران دقیقاً مفهوم را متوجه شده و خودشان نیز راغب به خواندن و درك دیگر بخش ها گردند.

 طرح توجیهی در واقع سندي آماده ارایه به بانک می باشد که در آن نحوه برآورد سود و زیان و سرمایه ثابت، سرمایه در گردش و نقطه سر به سر، بازدهی سرمایه، دوره برگشت سرمایه و … بیان خواهد شد. ایجاد یک طرح توجیهی موجه وقابل قبول نیازمند نگاه به آینده می باشد و بدون تحقیق در آینده محقق شدن طرح بعید به نظر خواهد رسید.

جهان معاصر عرصه تحولات شگرف و پویایی شتابنده است تغییرات چنان غافلگیر کننده و برق آسا از راه می رسند که کوچکترین کم توجهی به آن می تواند به بهاي گزاف غافلگیري راهبردي در تمام عرصه هاي سیاسی، اقتصادي، اجتماعی و حتی فرهنگی تمام شود. در این محیط سرشار از تغییر و بی ثباتی و آکنده از عدم قطعیت ها، تنها رویکرد و سیاستی که احتمال کسب موفقیتهاي بیشتري دارد تلاش براي معماري آینده است اگرچه این تلاش همواره با خطرپذیري فراوان قرین بوده است اما به هر حال پذیرش این مخاطره به مراتب عاقلانه تر از نظاره گر بودن تحولات آینده است.

طرح توجیهی چیست؟

مطالعات امکان سنجی (طرح توجیهی) یا Feasibility Study، شامل نماي کلی پروژه یا فعالیت اقتصادي و کسب و کاري است که قصد راه اندازي آن را دارند.

پیش از شروع هر فعالیتی، در نظر گرفتن عوامل و شرایط موجود و بررسی آنها در موفقیت و پپش برد کسب و کار نقش اساسی ایفا می کند، چرا که هر فعالیتی که بدون تدبیر و برنامه ریزي آغاز شود، محکوم به شکست خواهد بود. طرح توجیهی زوایاي سرمایه گذاري از قبیل میزان سرمایه گذاري، وضعیت بازار و وضعیت موجود یک طرح را براي سرمایه گذار روشن می کند تا سرمایه گذار بتواند تصمیم گیري راحت و درستی از مسیر انتخابیش داشته باشد.

بطور معمول یک گزارش توجیهی از بخش هاي مختلف زیر تشکیل یافته است.

۱- تحقیقات بازار: جنبه هاي مختلف بازار محصولات و یا خدمات پیش بینی شده براي طرح از جمله عرضه، تقاضا، مصرف، بازار هدف و سایر موارد را مورد مطالعه و بررسی قرار می دهد.

۲- توجیه پذیري فنی: در این بخش ابعاد مختلف فنی طرح از جمله دانش فنی مورد استفاده، ظرفیت، محل اجرا، ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز و ساختار اجرائی آن را مورد مطالعه قرار می دهد.

۳- تجزیه و تحلیل مالی: در این بخش شاخص هاي مختلف مالی و سودآوري طرح با استفاده از اطلاعات بخش هاي قبلی گزارش و براساس اصول و استانداردهاي اقتصاد مهندسی بدست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد و براساس آن شاخص ها در خصوص اجرا و یا عدم اجراي طرح تصمیم گیري می شود.

نخستین مرحله از فرایند بررسی توجیه پذیري هر طرحی مربوط به تحقیقات بازار آن می باشد. هر طرحی با توجه به ماهیت آن داراي محصولات یا خدمات گوناگونی می باشد که هدف از اجراي آن طرح، ارائه محصول به بازار مصرف است. براین اساس پس از شناسایی بازارهاي مصرف محصول و تعیین بازار هدف مورد نظر بایستی به بررسی همه جانبه این بازار اهتمام ورزید.

 مهم ترین مواردي که در مطالعات بازار ارائه می گردد شامل تعیین آمار مربوط به میزان تولید، واردات، صادرات و مصرف محصول مورد نظر در طی سالهاي مختلف در کشور و همچنین پیش بینی این موارد در طی سالهاي آتی می باشد.

تقاضاي موثر، معرف حجم کل یک کالاي خاص است که با قیمت مشخصی در بازار خاصی در دوره ي معینی خریداري می گردد پیش بینی تقاضا به عنوان یکی از مهمترین ارکان مطالعه بازار می باشد . بطوریکه با استناد به پیش بینی هاي انجام شده، تحلیل وضعیت آینده صنعت مورد بررسی، انجام می شود. روش هاي مختلفی براي پیش بینی تقاضا در سالهاي آتی وجود دارد که انتخاب روش مورد نظر متأثر از نوع محصول به لحاظ مصرفی، واسطه اي، سرمایه اي بودن وهمچنین آمار و اطلاعات می باشد.

ارزیابى بازار، یک کار مقدماتى در انجام مطالعات یک طرح است که در آن دو سئوال زیر مطرح مى گردد:

۱- نیاز بازار به محصول یا خدمات مورد نظر چقدر خواهد بود؟
۲- سهم بازار براى محصول یا خدمات طرح مورد نظر چقدر خواهد بود؟

جواب به دو سئوال بالا نیاز دارد به مطالعه بازار و بکارگیرى روشهاى پیش بینى اطلاعات مورد نیاز در این مقوله عبارتند از:

 روند مصرف گذشته و سطح مصرف فعلى
 وضعیت عرضه در گذشته و حال
 امکانات و محدودیتهاى تولید
 وضعیت واردات و صادرات
 وضعیت رقابت

ساختار هزینه
 ثبات تقاضا
 رفتار مصرف کننده، مقاصد، انگیزش ها، وضعیت، ترجیحات و نیازهاى او
 کانالهاى توزیع و سیاستهاى بازاریابى موجود
 محدودیتهاى قانونى، فنى و ادارى

توجیه پذیري فنی طرح توجیهی

توجیه پذیري طرح از لحاظ امکان اجراي آن در بخش توجیه پذیري فنی گزارش توجیهی مورد بررسی قرار می گیرد. در هنگام بررسی وتنظیم یک طرح، ارزیابى فنى و مطالعه جنبه هاى مهندسى آن بایستى صورت پذیرد.

بررسى هاى فنى مشخص مى کند که آیا پیش نیازهاى لازم براى انجام موفق طرح، مد نظر قرار گرفته و آیا انتخاب هاى منطقى و مناسب در مورد مکان، مقیاس، فرآیند وغیره انجام شده است یا خیر. در این بخش بررسی هاي اولیه اي که در خصوص نحوه اجراي طرح تحت عنوان فاز یک طراحی انجام گرفته ارائه می گردد.

طراحی فازی که دارای اطلاعات کلی می باشد و حاوي اطلاعات بسیار ریز همانند آنچه در فاز دو طراحی است، نمی باشد. این اطلاعات شامل مشخصات زمین محل اجراي طرح، دانش فنی پروژه، ظرفیت، نحوه اجراي عملیات ساختمانی، محوطه سازي و راه سازي، ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز تولیدي، تأسیسات و سایر مواردي است که تحت عنوان هزینه هاي ثابت سرمایه گذاري مدنظر قرار گرفته است.

کلیه اطلاعات فنی اجراي طرح در مراحل احداث و بهره برداري در این بخش از گزارش توجیهی ارایه می گردد. در این بخش اطلاعات مربوط به هزینه هاي سرمایه گذاري که شامل هزینه هاي ثابت سرمایه گذاري، هزینه هاي قبل از بهره برداري و سرمایه در گردش می باشد بایستی همراه با مستندات قابل ارائه در بانک و سایر نهادهاي مربوط ارائه و بررسی گردد.

 همچنین محاسبات مربوط به هزینه هاي سالیانه تولید که شامل هزینه هاي تأمین مواد اولیه، سوخت، پرسنلی، استهلاك، هزینه هاي تأمین مالی، هزینه هاي اداري و خدماتی و غیره می باشد نیز در این بخش ارائه خواهد گردد. در این بخش زمان بندي و نحو ه اجراي طرح بصورت کلی و مرحله به مرحله تشریح می گردد. نتایج مذاکرات با سایر شرکت هایی که بعنوان تأمین کننده تجهیزات و پیمانکار ساخت و بهره برداري بخش هاي مختلف طرح می باشند با مستندات مربوط در این بخش ارائه می گردد.

هدف نهایی از اجراي هر طرحی کسب درآمد و سود از محل فروش محصول و یا ارائه خدمات می باشد. اما سئوال بسیار مهم این است که دستیابی به چه مقدار سود به صرفه است و در صورت دست یابی به چه مقدار درآمدي، سهامدار از سرمایه گذاري خویش منفعت لازم را کسب نموده است.

 هدف نهایی از اجراي هر طرحی کسب درآمد و سود از محل فروش محصول و یا ارائه خدمات می باشد. اما سئوال بسیار مهم این است که دستیابی به چه مقدار سود به صرفه است و در صورت دست یابی به چه مقدار درآمدي، سهامدار از سرمایه گذاري خویش منفعت لازم را کسب نموده است.

هدف از تجزیه و تحلیل مالی طرح در گزارشات توجیهی، دست یابی به شاخص هاي مالی و اقتصادي جهت حصول تصمیم مقتضی است.

خوراك لازم بمنظور محاسبه شاخص هاي مالی و اقتصادي هزینه هاي سرمایه گذاري و هزینه هاي تولید می باشد که در بخش مطالعات فنی گزارش پیش بینی و ارائه گر دیده است. در این بخش از گزارش با استفاده از هزینه هاي سرمایه گذاري، هزینه هاي تولید، درآمد سالیانه پیش بینی شده براي طرح و سایر مبانی و مفروضات مورد نیاز جهت انجام محاسبات، صورت حساب سود یا زیان، صورت گردش وجوه نقد، ترازنامه پیش بینی شده و سایر جداول مالی و اقتصادي که جهت محاسبه شاخص ها مورد استفاده قرار می گیرد تهیه و تنظیم می گردد.

پس از تشکیل جداول مالی و اقتصادي، شاخص هاي مهم تأثیر گذار در تصمیم گیري جهت اجرا و یا عدم اجراي طرح با استفاده از فرمول هاي مربوط محاسبه و به منظور اتخاذ تصمیم مناسب ارائه می گردد. در این زمینه لازم به ذکر است که اهداف و شاخص هاي تعریف شده در تحلیل هاي مالی و اقتصادي با یکدیگر متفاوت می باشد.

تحلیل مالی و تحلیل اقتصادي دو راه اصلی براي آزمون مطلوبیت یک طرح هستند. ابزارهاي بکار گرفته شده براي انجام این دو آزمون متفاوت نیستند، اما رویکرد و نگرش آنها تفاوت اساسی دارد. ارزیابی مالی با جریانهاي هزینه و فایده از دیدگاه یک سرمایه گذار و ارزیابی اقتصادي با جریانهاي هزینه و فایده اجتماعی سروکار دارند. در نتیجه تحلیل ها یا آزمونهاي اقتصادي نسبت به مالی از دیدگاه وسیع تري هزینه ها و فایده ها را لحاظ می کنند.

یک بنگاه یا فرد به هنگام سرمایه گذاري به منفعت مالی و ثبات منفعت توجه دارد، در حالیکه جامعه یا دولت به هدف هاي گسترده تري نظیر افزایش درآمد ملی، اشتغال زایی، ریشه کنی فقر و فایده هاي معطوف به یک جامعه به طور کلی می اندیشد. در نتیجه هدف هاي دو آزمون متفاوت است. لذا چنانچه هدف ارزیابی میزان منفعت طرح براي جامعه و از دیدگاه ملی باشد (مانند طرح هاي ملی)، ارزیابی اقتصادي به کار می آید.

مطالعات قانونی

در این قسمت از مطالعات امکان سنجی، تعیین می شود که آیا سیستم پیشنهادی با الزامات قانونی تناقضی دارد یا خیر.

مطالعات عملیاتی

در این مورد تمرکز پژوهشگران بر این است که طرح پیشنهاد شده چطور می تواند مسائل احتمالی در پیش رو را حل کند، از فرصت های شناسایی شده بهره گیرد و الزامات شناسایی شده جهت توسعه سیستم چه چیزهایی ممکن است باشد. همچنین در این قسمت مواردی همچون میزان مناسب جهت توسعه پروژه در سال های آتی، زمان بندی، تاریخ تحویل، فرهنگ، مسائل محیط زیستی و سیاست گذاری های آینده طرح مورد بررسی قرار می گیرد.

مطالعات زمان بندی

در بعضی موارد ممکن است زمان تکمیل پروژه بیش از حد طولانی شود، و عملا رسیدن به سود پیش بینی شده از ایجاد کسب و کار ممکن نباشد. جهت جلوگیری از این اتفاق، مطالعات زمان بندی انجام می شود که از این مطالعه اموارد زیر بررسی می شوند. تخمین مدت زمان توسعه سیستم، زمان لازم برای رسیدن به نقطه سر به سر، ترسیم نمودار پیشرفت پروژه بر حسب زمان.

تماس با مرکز محاسبات امکان سنجی امپا

بازدید کننده محترم،جهت دریافت اطلاعات تماس با مرکز محاسبات امکان سنجی پروژه های اقتصادی امپا، بر روی "تماس با امپا" کلیک بفرمائید.

تماس با امپا